Od 2 sierpnia 2026 roku obowiązuje art. 50 AI Act i każdy czat na stronie musi mówić człowiekowi, że po drugiej stronie jest maszyna. Prawna część tematu jest już opisana w kilkudziesięciu miejscach. Techniczna nie jest opisana nigdzie. Kancelaria RPMS pisze wprost, że rozporządzenie dotyczy wymogów prawnych, a nie kodu ani specyfikacji interfejsu. Krakowska agencja Hauer Power kończy na zdaniu, że chatbot musi być oznaczony jako AI. Nikt nie publikuje samej treści komunikatu, miejsca w interfejsie ani tego, co zapisać w logu.
Ten tekst wypełnia tę lukę. Zastrzeżenie: jestem programistą, nie prawnikiem. Poniżej warstwa wdrożeniowa, którą wkładam do projektów. Interpretację przypadków brzegowych zostaw prawnikowi od prawa unijnego.
Czego wymaga art. 50, a czego w nim nie ma
Sedno to jedno zdanie: osoba musi zostać poinformowana, że wchodzi w interakcję z systemem AI, w sposób jasny i rozpoznawalny, najpóźniej przy pierwszym kontakcie. Wyjątek jest jeden i wąski: gdy to oczywiste dla rozsądnie zorientowanego użytkownika. Wytyczne AI Office do art. 50 Komisja zatwierdziła 20 lipca 2026 i one też nie dają wzoru do skopiowania.
Czego w przepisie nie ma, a o co ludzie pytają najczęściej:
- Nie ma narzuconej treści komunikatu. Jest kryterium jakościowe: jasno i rozpoznawalnie.
- Nie ma obowiązku zbierania zgody. To nie jest baner cookie, użytkownik niczego nie akceptuje ani nie odklikuje.
- Nie ma certyfikatu ani urzędowego znaczka. Żadna instytucja nie wydaje plakietki "zgodny bot".
- Nie ma obowiązku powtarzania. Bot nie musi przypominać o sobie w każdej wiadomości, ale oznaczenie musi być widoczne przez całą rozmowę.
Ważniejszy jest podział ról. Rozporządzenie rozdziela dostawcę, który tworzy system, od podmiotu stosującego, który używa go pod własną marką. Widget na Twojej stronie robi z Ciebie podmiot stosujący, nawet jeśli bota złożył wykonawca, a model dostarcza OpenAI. Obowiązek ujawnienia jest po Twojej stronie.
Skoro wzoru nie ma, zgodność w praktyce wygląda tak: pokazujesz zrzut ekranu i wyciąg z logu. Reszta tego tekstu to instrukcja, jak jedno i drugie ma wyglądać.
Pięć dat do kalendarza
| Data | Co się dzieje | Kogo dotyczy |
|---|---|---|
| 2 lutego 2025 | art. 4, obowiązek kompetencji AI w zespole | każda firma używająca AI |
| 2 sierpnia 2026 | art. 50, obowiązki przejrzystości | boty uruchomione od tej daty |
| 11 sierpnia 2026 | polska ustawa o systemach AI, część merytoryczna | firmy działające w Polsce |
| 28 października 2026 | KRiBSI dostaje uprawnienia do kontroli i kar | firmy działające w Polsce |
| 2 grudnia 2026 | maszynowe oznaczanie treści generowanych | systemy wprowadzone przed 2 sierpnia 2026 |
Cyfrowy omnibus, czyli rozporządzenie (UE) 2026/1744, które weszło w życie 27 lipca 2026, przesunął terminy wyłącznie dla systemów wysokiego ryzyka, na 2 grudnia 2027 i 2 sierpnia 2028. Artykułu 50 nie ruszył. Polskim organem nadzoru jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji: uprawnienia kontrolne i karne dostaje 28 października 2026, operacyjna ma być w listopadzie.
Przy karach jest częsty błąd. Kilka polskich publikacji podaje przy art. 50 kwotę 35 mln euro albo 7% obrotu. To próg za praktyki zakazane. Za naruszenie obowiązków przejrzystości limit wynosi do 15 mln euro albo 3% światowego rocznego obrotu, w zależności od tego, co wyższe.
Gotowy komunikat: wersja polska i angielska
Trzy miejsca, trzy długości. Krótka etykieta, pełne powitanie i osobne zdanie dla kanału głosowego. Poniżej teksty, których używam. Podmień nazwę firmy i możesz je wkleić.
Etykieta w nagłówku widgetu, PL: "Asystent AI - odpowiada system, nie człowiek"
Etykieta w nagłówku widgetu, EN: "AI assistant - you are chatting with a system, not a person"
Pierwsza wiadomość, PL: "Dzień dobry. Jestem asystentem AI firmy [Nazwa]. Odpowiadam automatycznie. Napisz słowo konsultant, a przekażę rozmowę człowiekowi."
Pierwsza wiadomość, EN: "Hello. I am [Company]'s AI assistant. My replies are generated automatically. Type the word agent and I will pass you to a person."
Voicebot, PL: "Dzień dobry, tu automatyczny asystent firmy [Nazwa]. To rozmowa z systemem AI. W każdej chwili mogę przełączyć do konsultanta."
Voicebot, EN: "Hello, this is [Company]'s automated assistant. You are speaking to an AI system. I can transfer you to a person at any time."
Stopka transkryptu i maila, PL: "Rozmowę prowadził asystent AI firmy [Nazwa]. Model: [nazwa i wersja]. Transkrypt z dnia [data]."
Trzy sformułowania, które oblewają test rozpoznawalności: "wirtualny doradca", "automatyczny konsultant" i "asystentka Ania" bez ani jednego słowa o AI. Kryterium jest rozpoznawalność dla zwykłego użytkownika, nie kreatywność copywritera. Imię botowi wolno nadać, ale obok imienia musi stać informacja, czym on jest.
Gdzie to musi się pojawić i co przy tym zalogować
| Miejsce w interfejsie | Co musi tam być | Co zapisujesz w logu |
|---|---|---|
| Bąbelek przed otwarciem czatu | słowo AI w etykiecie lub w dymku zachęty | wersja etykiety, np. label_pl_v3 |
| Nagłówek okna czatu | stałe oznaczenie widoczne przez całą rozmowę | disclosure_variant w rekordzie sesji |
| Pierwsza wiadomość bota | pełne zdanie z ujawnieniem, przed pytaniem o cokolwiek | disclosed_at z dokładnością do sekundy |
| Formularz przed rozmową | ujawnienie nad polami, nie pod przyciskiem wyślij | disclosed_at wcześniejszy niż form_submitted_at |
| Przekazanie do człowieka | wyraźna zmiana: "Rozmawia teraz Marta, konsultantka" | handover_at i kto przejął wątek |
| Transkrypt wysyłany mailem | zdanie w stopce o tym, kto prowadził rozmowę | identyfikator transkryptu i wersja stopki |
| Voicebot, pierwsze zdanie | ujawnienie w pierwszych pięciu sekundach | offset w nagraniu lub znacznik w transkrypcie |
| Publikowana treść generowana | widoczne oznaczenie plus metadane maszynowe | identyfikator treści, model, kto zatwierdził |
Kluczowe jest słowo przed. Ujawnienie liczy się wtedy, gdy pojawia się zanim użytkownik cokolwiek napisze, a nie w odpowiedzi na jego pierwsze pytanie. W logu widać to jako różnicę dwóch znaczników czasu i to jest jedyny dowód, który da się pokazać pół roku później.
W kanałach bez własnego interfejsu cały ciężar spoczywa na pierwszej wiadomości i na nazwie profilu. Na WhatsAppie nie ma nagłówka widgetu, w którym dałoby się zaparkować etykietę, więc nazwa nadawcy powinna zawierać słowo asystent, a powitanie musi być pełne. Jak taki kanał wygląda od strony wdrożenia, opisywałem w tekście o chatbocie na WhatsApp dla firmy.
Voicebot: ujawnienie w pierwszych sekundach
W głosie nie ma nagłówka, w którym można coś na stałe napisać, więc wszystko zależy od skryptu.
Ujawnienie idzie w pierwszym zdaniu, przed "w czym mogę pomóc". Im lepiej brzmi syntezator, tym mniej można liczyć na wyjątek dotyczący oczywistości. Jeśli bot dzwoni pierwszy, zdanie musi paść przed jakimkolwiek pytaniem, łącznie z "czy rozmawiam z panem Kowalskim".
Osobny przypadek to połączenia przekierowane. Recepcja odbiera po godzinach i przerzuca na bota, albo centrala przełącza na asystenta po trzech sygnałach bez odbioru. Dzwoniący nie wie, że go przełączono, więc ujawnienie musi zabrzmieć jeszcze raz na początku tego etapu połączenia. To najczęstsza luka, jaką znajduję w gotowych konfiguracjach.
I jedno rozróżnienie, które warto mieć w skrypcie: zgoda na nagrywanie to obowiązek z RODO, a ujawnienie AI to obowiązek z art. 50. Dwa różne zdania, dwie różne podstawy, nie łącz ich w jedno. Przy rozmowach z rodzicami czy pacjentami dochodzi jeszcze kwestia, kto właściwie dzwoni w czyim imieniu, co opisywałem przy agencie AI dla szkoły i kursów online.
Oznaczanie treści generowanych: mail, oferta, kreacja
To druga warstwa art. 50, ta z terminem 2 grudnia 2026. Główny ciężar maszynowego znakowania spoczywa na dostawcach systemów generatywnych, ale firma, która publikuje wyjście modelu, ma swoją część roboty.
- Mail wysyłany przez bota bez człowieka w pętli. Ujawnienie i tak wynika z pierwszej warstwy: podpis w stopce, że wiadomość przygotował asystent AI.
- Oferta PDF składana automatycznie. Linijka "dokument przygotowany automatycznie, sprawdzony przez Annę Nowak" załatwia sprawę i jednocześnie wskazuje odpowiedzialnego człowieka.
- Kreacja reklamowa z generatora obrazów. Najczęstszy błąd techniczny: narzędzie wstawia metadane C2PA, a eksport przez kompresor albo zmiana formatu je kasuje. Sprawdzaj plik wyjściowy, nie wejściowy.
- Zdjęcie produktowe przerobione modelem. To istotna modyfikacja, więc oznaczenie jest potrzebne, nawet jeśli scena wygląda zwyczajnie.
Zasada, która porządkuje wszystkie przypadki: albo człowiek zatwierdza treść i podpisuje się imieniem, albo treść jest oznaczona jako wygenerowana. Trzeciej opcji nie ma.
Co trzymać w logach na wypadek kontroli
Rekord sesji, który wystarcza, żeby pokazać zgodność bez grzebania w kodzie:
{
"conversation_id": "c_2026_08_31_00417",
"channel": "web_widget",
"disclosure_variant": "pl_widget_v3",
"disclosed_at": "2026-08-31T09:14:02Z",
"first_user_message_at": "2026-08-31T09:14:19Z",
"model": "gpt-4o",
"provider": "OpenAI",
"handover_at": "2026-08-31T09:21:40Z",
"handover_to": "konsultant_ab",
"privacy_policy_version": "2026-08-01",
"retention_days": 90
}
Ten rekord udowadnia cztery rzeczy naraz: że ujawnienie było, że padło przed pierwszą wiadomością użytkownika, w jakim dokładnie brzmieniu, i że wyjście do człowieka faktycznie działa. Teksty ujawnień trzymam w repozytorium, nie w panelu narzędzia, żeby każda zmiana miała commit i datę.
Do tego dwie rzeczy poza logiem. Rejestr systemów AI, czyli zwykła tabela: gdzie używasz AI, jaki model, jaki dostawca, kto odpowiada, kiedy ostatnio sprawdzano komunikat. I polityka retencji, bo UODO przypomina, że każda rozmowa, w której padają dane osobowe, jest przetwarzaniem: trzeba mieć podstawę prawną, wiedzieć, jak długo trzymasz transkrypty i gdzie stoją serwery. Ja trzymam 90 dni pełnych transkryptów i 24 miesiące samych rekordów ujawnienia, bez treści rozmowy. Tam, gdzie bot i tak zapisuje statusy i dokumenty, dorzucenie dwóch pól to kwestia jednego wdrożenia, co pokazywałem przy agencie AI dla firmy transportowej.
Retrofit istniejącego bota: lista poprawek na jedno popołudnie
Boty postawione w 2024 i 2025 roku mają czas do 2 grudnia 2026 na część dotyczącą oznaczania treści generowanych, ale samo ujawnienie w rozmowie obowiązuje już teraz. Kolejność prac, która działa:
- Dodaj etykietę do nagłówka widgetu i do dymka zachęty. Kilkanaście minut, zwykle jedno pole w konfiguracji.
- Przepisz pierwszą wiadomość bota tak, żeby ujawnienie było w pierwszym zdaniu.
- Sprawdź formularz przedczatowy: czy prosi o mail zanim cokolwiek powie o AI.
- Dodaj
disclosed_atidisclosure_variantdo rekordu sesji. - Przejrzyj skrypt voicebota, w tym ścieżki przekierowane i oddzwanianie.
- Dorzuć stopkę do transkryptów wysyłanych mailem.
- Zaktualizuj politykę prywatności o wzmiankę o przetwarzaniu z użyciem AI i o dostawcy modelu.
- Zrób zrzuty ekranu wszystkich miejsc i dołącz je do rejestru z datą.
Jeśli składam agenta AI od zera, to wszystko jest w standardzie i nie kosztuje osobno. Przy istniejącym bocie, którego stawiał ktoś inny, doprowadzenie bota do zgodności z AI Act zaczyna się u mnie od 3 500 zł netto (około 800 euro) i mieści się zwykle w jednym dniu roboczym: przegląd wszystkich kanałów, teksty ujawnień, logi, rejestr i zrzuty do dokumentacji. Dla porównania: polscy dostawcy publikują widełki od 499 zł netto miesięcznie za abonament voicebota i od 7 900 zł netto za wdrożenie agenta AI.
Jeśli nie masz pewności, czy Twój bot spełnia nowe zasady, napisz i podeślij link. Odpowiem, co konkretnie poprawić i czy da się to zrobić samodzielnie.
FAQ
Jaki dokładnie komunikat musi wyświetlić chatbot zgodnie z AI Act? Rozporządzenie nie narzuca treści, wymaga jasnej i rozpoznawalnej informacji najpóźniej przy pierwszym kontakcie. Bezpieczna formuła po polsku to "Dzień dobry. Jestem asystentem AI firmy [Nazwa]. Odpowiadam automatycznie" plus stała etykieta "Asystent AI" w nagłówku widgetu. Po angielsku odpowiednikiem jest "I am [Company]'s AI assistant. My replies are generated automatically". Nazwa własna bota jest dozwolona, o ile obok niej stoi informacja, że to system AI.
Czy ujawnienie w polityce prywatności albo w stopce strony wystarczy? Nie. Informacja ma dotrzeć do użytkownika w momencie pierwszego kontaktu z systemem, czyli w interfejsie czatu, a nie w dokumencie, do którego trzeba dojść linkiem. Polityka prywatności jest potrzebna z innego powodu, bo opisuje przetwarzanie danych, ale nie zastępuje ujawnienia w rozmowie. Kryterium brzmi: zwykły użytkownik ma się dowiedzieć bez szukania.
Do kiedy trzeba poprawić bota, który działa od dawna? Obowiązek informowania o rozmowie z AI działa od 2 sierpnia 2026 i nie ma dla niego okresu przejściowego. Osobny termin 2 grudnia 2026 dotyczy maszynowego oznaczania treści generowanych przez systemy wprowadzone do obrotu przed 2 sierpnia 2026. W praktyce oznacza to, że komunikat w czacie trzeba mieć już teraz, a warstwę znakowania treści można domknąć do grudnia.
Jakie są kary za brak oznaczenia chatbota? Za naruszenie obowiązków przejrzystości z art. 50 rozporządzenie przewiduje do 15 mln euro albo 3% światowego rocznego obrotu, w zależności od tego, co wyższe. Wyższy próg, 35 mln euro albo 7% obrotu, dotyczy praktyk zakazanych, a nie nieoznaczonego chatbota, choć bywa mylnie przypisywany art. 50. W Polsce kary nakłada Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która uprawnienia w tym zakresie ma od 28 października 2026.
Czy voicebot musi się ujawnić, jeśli brzmi jak nagranie? Tak, i to w pierwszym zdaniu rozmowy, zanim padnie pytanie o powód kontaktu. Im naturalniej brzmi głos, tym mniej można liczyć na wyjątek dotyczący sytuacji oczywistych. Osobno trzeba obsłużyć połączenia przekierowane, na przykład gdy recepcja przerzuca dzwoniącego na bota po godzinach: ujawnienie musi zabrzmieć ponownie na początku tej części rozmowy. Zgoda na nagrywanie to odrębny obowiązek z RODO i powinna być osobnym zdaniem.
Co zapisywać w logach, żeby udowodnić zgodność podczas kontroli? Minimum to identyfikator rozmowy, kanał, wersja użytego komunikatu, znacznik czasu jego wyświetlenia, znacznik pierwszej wiadomości użytkownika, model i dostawca oraz moment przekazania rozmowy człowiekowi. Różnica między czasem ujawnienia a czasem pierwszej wiadomości użytkownika jest dowodem, że informacja padła przed rozmową, a nie po niej. Teksty komunikatów warto wersjonować w repozytorium, żeby każda zmiana miała datę.
Kto w Polsce kontroluje przestrzeganie AI Act? Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, utworzona na podstawie ustawy o systemach sztucznej inteligencji, której część merytoryczna weszła w życie 11 sierpnia 2026. Uprawnienia do kontroli, prowadzenia postępowań i nakładania kar komisja uzyskuje 28 października 2026, a pełną operacyjność ma osiągnąć w listopadzie 2026. Wątki związane z danymi osobowymi w rozmowach z botem pozostają w gestii UODO.
Ile kosztuje doprowadzenie istniejącego chatbota do zgodności? U mnie taki retrofit zaczyna się od 3 500 zł netto, czyli około 800 euro, i mieści się zwykle w jednym dniu roboczym dla bota działającego w dwóch, trzech kanałach. Zakres to teksty ujawnień we wszystkich punktach styku, pola w logach, rejestr systemów AI, aktualizacja polityki prywatności i zrzuty ekranu do dokumentacji. Przy nowym wdrożeniu ta warstwa wchodzi w cenę projektu i nie jest osobną pozycją.
